Glas in lood

Jacques Frenken ontwierp tussen 1955 en 1964 glas in lood ramen voor kerken, kloosters en particuliere woonhuizen.


De Norbertuskerk in Horst, 1962

Voor de Norbertuskerk in Horst ontwierp Jacques Frenken enorm grote ramen. De ramen droegen religieuze teksten en zo lijken ze ‘graffiti’ in de kerk. Sinds januari 2012 is de kerk gesloten voor publiek. Vanaf 2014 biedt het kerkgebouw ruimte aan basisschool De Twister, een fusie van de voormalige Peelhorst- en Meuleveldschool.

Jacques Frenken over deze werken:

“De deur waar je door naar binnen gaat is belangrijk, je komt in de kerk om vergeving te vragen, de zonden hangen als het ware zwaar boven je hoofd. Omdat deze wand heel groot is, en hier in het midden vroeger het doopvont stond, heb ik hier gebruik gemaakt van verschillende kleuren glas. Zonde is donkergrijs. Geboren worden en opgenomen worden in Gods gemeenschap, de doop, is wit.

De wand eindigt met een grote partij in het rood/roze. Tekst: ‘Exultet iam angelica turba caelorum’. Dit is het begin van een Paashymne. Elke Heilige mis in een Katholieke kerk laat zich lezen als een Paasoffer. Dus rood!

Het grijze glas moest ik speciaal laten maken. Er was namelijk alleen glas met een blauwige ondertoon, en ik wilde variatie, bestelde glas speciaal uit Duitsland. In dit glas zit een groenige ondertoon. Zo kon ik die twee combineren, hetgeen een levendig effect geeft. Voor het gedeelte boven het doopvont maakte ik gebruik van structuurglas, machinaal gemaakt glas, dat kwam mooi uit, het was door met name het rode en grijze glas al duur genoeg. De pastoor wilde niet zoveel glas in zijn kerk, maar was slechts te overtuigen doordat een gehele baksteenwand nog duurder was geweest.”

Sint Norbertuskerk in Horst

Sint Norbertuskerk in Horst

De glaswand in het schip

De glaswand in het schip

Deel van glaswand in het schip

Deel van glaswand in het schip

De glaswand in het schip zwart

De glaswand in het schip zwart

Domine dilexi decorem domus tuae

Domine dilexi decorem domus tuae

En er vielen 10.000 doden

En er vielen 10.000 doden

Gij zult liefhebben

Gij zult liefhebben

Zingt de heer...

Zingt de heer...

...een nieuw lied

...een nieuw lied


Kerk Goddelijke Voorzienigheid in de wijk Vliedberg in Vlijmen, 1962

Om religie niet te reduceren tot Christendom of meer in het bijzonder het Katholicisme, vermeed Frenken het uitbeelden van Bijbelse thema’s en koos voor de weergave van boommotieven. De ramen hadden een belangrijke functie voor de verlevendiging van de kerk die vrij sober en strak van vormgeving was. De structuur van de ramen was gelijk:

  • Een massieve solide basis.
  • Een vlak van beweging (Frenken noemde het 'klontjeswerk').
  • Lange strepen, die bijdragen aan het ritme van de ramen.

Hierbij stond hem geen concrete voorstelling voor ogen. Maar, tegen titels die door anderen aan de ramen zijn gegeven, zoals 'Brandende braamstruik', 'De waaiende geest', 'De Eik van Mamre', 'Levensboom', had Frenken geen bezwaar. Elke inspiratie door de kunst was positief.

Deze kerk is in 2014 gesloopt. Een deel van de ramen is verloren gegaan, een ander deel door het sloopbedrijf in delen verkocht aan particulieren.


R.K.K. St. Jozef Werkman in Sleeuwijk, 1957

In de kerk van Sleeuwijk zit het eerste raam dat Jacques Frenken voor een kerk maakte. Het verbeeldt de Heilige Franciscus, met de stigmata in de handpalmen en voeten. Oorspronkelijk hebben de ramen in de Antonius van Paduakerk in Werkendam gezeten, maar toen die kerk werd afgebroken zijn de ramen herplaatst in dit gebouw. Helaas zijn de ramen verkeerd om geplaatst. Jacques nuchtere commentaar daarop: “Och, of Franciscus nu naar links kijkt of naar rechts, dat maakt niets uit.” Maar wat jammer is, is dat de binnenkant van het glas buiten zit en de buitenkant binnen.

R.K.K. St. Jozef Werkman Sleeuwijk 1957

R.K.K. St. Jozef Werkman Sleeuwijk 1957

Franciscus 1957

Franciscus 1957